هم چنان كه در جاى ديگر فرموده « تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ » « 1 » ، و يا از « نعمت » است كه در اين صورت ناعمه به معناى متنعمه خواهد بود . بعضى « 2 » گفته‌اند : اگر جمله مورد بحث را با حرف « واو » به جمله قبلى عطف نكرده ، براى اين بوده كه به كمال بينونت و اختلاف بين حال دو فريق اشاره كند . * ( « لِسَعْيِها راضِيَةٌ » ) * اين « لام » را در اصطلاح ، لام تقويت مىگويند و مراد از « سعى » تلاش و فعاليت دنيايى با اعمال صالح است . و معناى آيه اين است كه : وجوهى كه در آن روز ناعم است از كار خود راضى است ، چون كارش همه اعمال صالح است ، كه به بهترين جزا پاداش داده شده است . * ( « فِي جَنَّةٍ عالِيَةٍ ) * . . . * ( وَزَرابِيُّ مَبْثُوثَةٌ » ) * مراد از « عالى بودن بهشت » ارتفاع درجات و شرافت و جلالت قدر و گوارايى عيش آن است ، چون در بهشت حياتى هست كه دنبالش مماتى نيست ، و لذتى است كه آميخته با الم و درد نيست ، و سرورى هست كه مشوب با هيچ غم و اندوهى نيست ، و اهل بهشت نه تنها هر چه دوست بدارند در دسترسشان هست ، بلكه لذايذى هست كه ما فوق خواست آنان است . * ( « لا تَسْمَعُ فِيها لاغِيَةً » ) * - يعنى وجوه نامبرده و يا به عبارتى اهل بهشت ، در بهشت حتى يك كلمه لاغيه - بيهوده و بىفايده - نمىشنوند . * ( « فِيها عَيْنٌ جارِيَةٌ » ) * - مراد از كلمه « عين » جنس چشمه است ، نه اينكه بخواهد بفرمايد در بهشت تنها يك چشمه هست ، چون در جاى ديگر صريحا فرموده در بهشت چشمه هايى هست ، مانند « چشمه سلسبيل » و « چشمه شراب » و « چشمه طهور » و غير آن . * ( « فِيها سُرُرٌ مَرْفُوعَةٌ » ) * - كلمه « سرر » جمع « سرير - تخت » است ، و منظور از « مرفوع بودن تخت » ، مرفوع بودن مقام و منزلت كسى است كه بر آن تكيه مىزند . * ( « وَأَكْوابٌ مَوْضُوعَةٌ » ) * - كلمه « اكواب » جمع « كوب » است ، كه به معناى آفتابه بدون خرطوم و دسته است ( كه در فارسى آن را تنگ مىگويند ) كه در آن شراب مىگيرند . * ( « وَنَمارِقُ مَصْفُوفَةٌ » ) * - كلمه « نمارق » جمع « نمرقه » است ، كه به معناى بالش و پشتى است ، كه بدان تكيه مىدهند . و « مصفوفه بودن نمارق » به اين معنا است كه اين پشتىها را در مجلس پشت سر هم بگذارند ، همانطور كه در مجالس فاخر دنيا چنين مىكنند .

--> ( 1 ) خرمى برخوردارى از نعمت از سر و رويشان پيداست . سوره مطففين ، آيه 24 . ( 2 ) روح المعانى ، ج 30 ، ص 114 .